20 grudnia rząd przyjął projekt zmian w Prawie ochrony środowiska dotyczący jakości powietrza i ograniczenia ilości pyłów. 
Zmiany wynikają z unijnych dyrektyw ws. norm jakości powietrza i obecności w nim groźnych pyłów o rozmiarach 2,5 mikrometra (PM2,5). To właśnie o takich niewielkich rozmiarach pyły uznawane są za najgroźniejsze dla zdrowia i życia ludzi. Współodpowiadają za astmę, alergie, zawały serca i przedwczesne zgony. Pyły te są emitujowane m.in. przez samochody, zakłady przemysłowe i domowe kotłownie.
Przyjęty przez rząd projekt określa m.in.:

• zasady oceny jakości powietrza na obecność pyłu PM2,5;
• jego dopuszczalne stężenia w powietrzu;
• zasady i cele redukcji tych pyłów.

Mają zostać wprowadzone również zasady postępowania w przypadku przekroczeń norm jakości powietrza oraz działania dla osiągnięcia tych norm.

Zgodnie z założeniami projektu poziomy docelowego i dopuszczalnego stężenia pyłu PM2,5 zostaną określone w rozporządzenie ministra środowiska przygotowanym w porozumieniu z ministrem zdrowia.

Nowelizacja ma określić krajowy cel redukcji pyłów na lata 2012-20. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska będzie obliczał wskaźnik średniego narażenia na pył dla każdej aglomeracji i miasta powyżej 100 tys. mieszkańców, i krajowy wskaźnik średniego narażenia na pył o rozmiarze do 2,5 mikrometrów.

Ma powstać sieć pomiarowa pyłu PM2,5 prowadzona przez główny i wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska. Roczna ocena jakości powietrza będzie wykonywana na podstawie danych z monitoringu.

Ze 170 do 46 stref zmniejszy się liczba stref oceny jakości powietrza. W każdej ze stref będą dokonywane oceny jakości powietrza na obecność wszystkich substancji w nim się znajdujących. Strefę będzie stanowić aglomeracja powyżej 250 tys. mieszkańców, miasto powyżej 100 tys. oraz pozostały obszar województwa, niewchodzący w skład miasta powyżej 100 tys. mieszkańców i aglomeracji.

W przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm w danej strefie, zostaną dla niej opracowane programy ochronne określające konkretne działania skierowane do grup najbardziej narażonych na szkodliwe działanie pyłów zawieszonych w powietrzu - przede wszystkim do osób starszych i dzieci.

Minister środowiska będzie przygotowywał krajowy program ochrony powietrza.

Należy pamiętać, że kraje UE miały czas do 11 czerwca 2010 r. na ostateczne wdrożenie przepisów krajowych dotyczących norm zanieczyszczenia powietrza. Komisja Europejska obecnie prowadzi postępowanie przeciw Polsce i innym krajom UE, które tego jeszcze nie zrobiły.

Od 1 stycznia 2012 r. obowiązuje nowa ustawa o utrzymaniu czystości i porządki w gminach. Należy jednak pamiętać, że mieszkańcy nadal muszą posiadać umowy na odbieranie odpadów, do czasu gdy gmina, na mocy uchwały rady gminy, nie przejmie obowiązków właścicieli nieruchomości.

Grzegorz Zygan, dyrektor biura prasowego MOŚ wyjaśnia, że termin, od którego gmina przejmie obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi zostanie wskazany w uchwale rady gminy. W ciągu 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy samorząd musi zorganizować system i przejąć obowiązków.

Po podjęciu uchwały gmina będzie zobowiązana poinformować swoich mieszkańców od kiedy przejmie obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. W tym momencie powstanie obowiązek odprowadzania na rzecz gminy opłaty, a gmina zapewni odbiór odpadów komunalnych. Należy jednak pamiętać, że do tego czasu właściciel nieruchomości ma obowiązek posiadania umowy na odbieranie odpadów komunalnych z przedsiębiorcą.

Przedstawiciel MOŚ wyjaśnia również, że przedsiębiorcy nadal będą odbierać odpady na podstawie umów w gminach, które nie przejmą obowiązku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, a na ich terenie nie zamieszkują mieszkańcy i powstają odpady komunalne. W takich przypadkach nałożono na nich obowiązek osiągnięcia celów środowiskowych określonych przepisami ustawy.

Już od 1 stycznia 2012 r. gmina jest zobowiązana prowadzić rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, do którego wpis powinni uzyskać przedsiębiorcy prowadzący działalność w tym zakresie. Również w tym czasie powstaje obowiązek przeprowadzenia analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10. Od tego terminu na gminie spoczywają obowiązki edukacyjne, informacyjne oraz sprawozdawcze.

Wnętrze Ziemi do głębokości 5 km zawiera energie cieplną około pięćdziesięciokrotnie większą od energii słonecznej, która dociera do jej powierzchni. Wykorzystując współczesne technologie może stanowić jedną z największych potencjalnie dostępnych źródeł energii. Energia geotermalna może być wykorzystana zarówno przez indywidualnego klienta jak i w różnych dziedzinach gospodarki.

Energia geotermalna jest stosowana w około 72 krajach na świecie, natomiast produkcja prądu elektrycznego odbywa się w 24 krajach. Efektywniejsze wykorzystanie geotermii mogłoby przyczynić się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, podstawą są jednak zawsze uwarunkowania geologiczne i termiczne.

Zasoby geotermalne w Polsce

Na obszarze Polski znajduje się około 6600 km³ wód geotermalnych, które są dość równomiernie rozmieszczone, przy czym ponad 90% zasobów znajduje się na obszarze Niżu Polskiego.

W Polsce występują naturalne zasoby geotermalne: są to głównie wody podziemne o temperaturach 20-130ºC, które występują na głębokościach do 4 km. Na terenie Polski występuje kilka zakładów geotermalnych: na Podhalu, który jest największym geotermalnym systemem ciepłowniczym na kontynencie europejskim pod względem produkcji ciepła, w Pyrzycach (o mocy 50MW), Uniejowie oraz w Mszczonowie. W Uniejowie ciepłownia wykorzystuje wodę o temperaturze około 70ºC wypływającą na powierzchnie pod ciśnieniem 0,4MPa. W ciepłowni geotermalnej w Mszczonowie woda ma temperaturę 42ºC pobierana jest z wydajnością 60 m³/h. W ciepłowni zastosowano dwa niskotemperaturowe kotły o mocy 2,4MW każdy, które pełnią rolę kotłów szczytowych.

Pierwszą ciepłownią oddaną do użytku w Polsce była ciepłownia w Bańskiej koło Zakopanego. Woda jest tam pobierana z głębokości około 3000 m i doprowadzana do wymiennika geotermalnego, a następnie po oddaniu w nim ciepła zatłaczana do tej samej warstwy wodonośnej. Woda jest używana do ogrzewania około 200 budynków.

Ciepłownie geotermalne stosują wody o różnych temperaturach 17-87ºC, maksymalnym natężeniu wypływu wód do 550 m³/h oraz mineralizacji do 120 g/dm³ produkują różne ilości ciepła.

Wytwarzanie prądu elektrycznego w elektrowniach geotermicznych

Produkcja energii elektrycznej na świecie wytworzonej z energii geotermalnej oparta jest głównie na źródłach, które przekraczają temperaturę 100ºC. Tylko źródła o wysokiej temperaturze umożliwiają bezpośrednie zastosowanie turbiny parowej. Wody o niższej temperaturze można stosować w układach binarnych lub nie znajdują one zastosowania ze względów technicznych.

Europa charakteryzuje się średnimi i niskimi wartościami gęstości strumienia cieplnego Ziemi (od 60-80 mW/m² w obszarze orogenu alpejskiego). Wysokie wartości strumienia cieplnego (około 200 mW/m²) występują na Islandii, która położona jest w obszarze ryftu środkowo-atlantyckiego. Warunki geologiczne i termiczne panujące w Europie powodują, że dominują złoża wód o temperaturach nieprzekraczających 150ºC. Jest również na drugim miejscu wśród wszystkich kontynentów pod względem wykorzystania energii geotermalnej.

Generacja prądu elektrycznego przy zastosowaniu geotermii odbywa się w 24 krajach: Islandii, Francji, Włoszech, Filipinach oraz Niemczech. Wzrost wykorzystania energii geotermalnej w krajach europejskich został szczególnie odnotowany w latach 2000-2004, ponieważ zainstalowano wtedy pompy ciepła.

Zalety geotermii

Geotermia stosowana w instalacjach ciepłowniczych może przyczynić się do znacznego spadku emisji zanieczyszczeń oraz redukcji spalanych paliw kopalnianych. Wody geotermalne mogą być również stosowane w celach rekreacyjnych, lecznictwie (balneologia), w przemyśle (suszenie i pasteryzacja) oraz w rolnictwie (ogrzewanie szklarni, suszenie produktów rolnych). Wody geotermalne wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym, stanowią one źródło dwutlenku węgla, soli kuchennej oraz innych związków chemicznych.

Krajem, który w sposób znaczący wykorzystuje potencjał wód geotermalnych jest Islandia. Kraj ten położony pod kołem podbiegunowym jest niemal samowystarczalny w podstawowe warzywa, ponieważ wody geotermalne wykorzystywane są do ogrzewania szklarni.

Stanowi jedno z najbardziej perspektywicznych źródeł energii odnawialnej, odpowiednie wykorzystanie potencjału geotermii może przyczynić się do zmniejszenia uzależnienia od importowanych surowców energetycznych, w konsekwencji zwiększając bezpieczeństwo energetyczne państwa.

Jak wynika z badania zleconego przez brytyjski rząd, uznawane za bardziej przyjazne środowisku tzw. biodegradowalne torby plastikowe nie całkowicie ulegają degradacji. Torby te są wytwarzane z soli metalicznych, które mają przyspieszać degradację, jednak naukowcy odkryli, że ten materiał nie ulega rozkładowi w całości i może zanieczyszczać środowisko.

Setki milionów plastikowych toreb i opakowań zostało wyprodukowanych z tzw. biodegradowalnych materiałów. Są one powszechnie wykorzystywane przez niektóre wiodące sieci hipermarketów.

Plastik z dodatkami miał przyspieszyć całkowity rozkład materiału w procesie zwanym degradacją utleniającą. Jednak jak twierdzą naukowcy z Uniwersytetu Loughborough, którzy przeprowadzili badanie, termin "biodegradowalne" jest praktycznie bez znaczenia. Takie torby nie mogą być kompostowane. Poza tym naukowcy obawiają się także o skutki recyklingu tego rodzaju plastiku. Ich zdaniem najlepszym sposobem pozbywania się tych odpadów jest spalanie lub kontrolowane składowanie.

Statystyczny Czech i Polak produkuje znacznie mniej śmieci od przeciętnego Europejczyka, ale w zdecydowanej większości lądują one na wysypiskach, zamiast podlegać recyklingowi czy spaleniu jak w innych krajach UE.

Jak podał Eurostat, przeciętny Polak wyprodukował w 2008 roku 320 kg śmieci. To dużo mniej niż średnia europejska, która wynosi 524 kg. Najwięcej śmieci - bo ponad 700 kg - według danych unijnego biura statystycznego Eurostat produkują Duńczycy, Irlandczycy, Cypryjczycy i Luksemburczycy. Nikt nie dorównuje Danii: statystyczny obywatel wytwarza tam aż 802 kg śmieci rocznie.

Najbardziej powściągliwi pod względem produkcji odpadów komunalnych są Czesi z wynikiem 306 kg odpadów na osobę.

40 proc. odpadów komunalnych w UE składuje się na wysypiskach bądź zakopuje w ziemi. W Polsce ten odsetek wynosi aż 87 proc., a w Czechach 83 proc. Jeszcze gorzej pod tym względem wypadają Litwa, Łotwa, Malta, Rumunia i Bułgaria, gdzie niemal wszystkie śmieci (w przypadku Bułgarii 100 proc.) trafiają na wysypiska.

Metody obróbki odpadów są różne w różnych krajach Unii. Spalanie jako główną metodę stosują Duńczycy (54 proc. śmieci), Szwedzi (49 proc.), Holendrzy, Belgowie, Luksemburczycy, Niemcy i Francuzi (powyżej 30 proc.). Polska spala zaledwie 1 proc. swoich odpadów.

Na recykling i kompostowanie jako główną metodę obróbki zdecydowały się Austria (70 proc. śmieci), Niemcy (65 proc.), Holandia (60 proc.) i Belgia (59 proc.)

Na wniosek Ministerstwa Środowiska zmieniają się przepisy ułatwiające dostęp do danych o dużych ujęciach wód, czyli np. o ujęciach zaopatrujących w wodę pitną wodociągi gminne czy miejskie. Na wniosek Głównego Geologa Kraju dr. Henryka Jacka Jezierskiego zlikwidowane zostały szeroko krytykowane przez środowisko hydrogeologiczne bariery w dostępie do danych hydrogeologicznych.

Nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie materiałów w geodezyjnych i kartograficznych oznaczanych klauzulą „poufne” ( Dz. U. Nr 109, poz. 717) wejdzie w życie już 23 lipca br.

Nowe przepisy oznaczają dla przedsiębiorców ujednolicenie zasad dostępu do danych o wszystkich ujęciach wód, uzyskiwanych z zasobów Państwowego Instytutu Geologicznego. W szczególności chodzi o dane o ujęciach wody, o wydajności większej niż 35 000 l/godz. Dotyczy to np. ujęć zaopatrujących w wodę pitną wodociągi gminne czy miejskie. Aby wykorzystywać dane niezbędne do prowadzenia prac hydrogeologicznych, nie będzie trzeba, jak miało to miejsce do tej pory, posiadać kancelarii tajnych oraz akredytowanego w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego sprzętu do przetwarzania informacji niejawnych. Nie będzie także obowiązku zatrudniania osoby z certyfikatem poświadczenia bezpieczeństwa.